Instrumenten
In november 2019 is de Nota Grondbeleid 2020-2024 door uw raad vastgesteld waarin als algemene koers is opgenomen dat ‘situationeel grondbeleid’ wordt toegepast. Dat houdt in dat per geval wordt afgewogen welke rol en houding de gemeente toepast. Als algemene richtlijn is opgenomen dat in geval van maatschappelijk belang, de rol van de gemeente vaker actief zal zijn. Met grondbeleid kan de gemeente invloed uitoefenen op de grond- en vastgoedmarkt. Op basis van haar rol en inzet van instrumenten kan de gemeente hiermee uitvoering geven aan gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij is grondbeleid geen doel op zich maar ondersteunend aan uitvoering van gemeentelijke doelstellingen.
Gezien het veranderende speelveld is het wenselijk eerder met elkaar in gesprek te gaan over de kaderstelling van (grotere) gebiedsontwikkelingen. Het gesprek tussen College/verantwoordelijk wethouder en de raad moet eerder in het planvormingsproces gaan over de ruimtelijke visie op een gebied, de beleidsmatige ambities die we daar willen bereiken, de programmatische kaders die we gaan hanteren en de wijze waarop we participatie gaan uitvoeren. In de Nota Grondexploitatie 2025 zijn een aantal spelregels voorgesteld om eerder over te gaan tot het vaststellen van de grondexploitatie. Deze spelregels zullen worden uitgewerkt in de nieuwe Nota grondbeleid.
Het is een bewuste keuze om op cruciale toekomstige locaties voor wonen en werken (mede) regie te voeren en de gemeentelijke ambities vanuit een meer sturende en risicodragende rol te verwezenlijken. Voor het realiseren van voldoende aanbod van bedrijventerrein neemt gemeente Hardenberg een actieve rol in gezien deze ontwikkelingen vanuit de markt beperkt plaatvinden. Afgelopen jaren is hiervoor de grondportefeuille voor nieuwe werklocaties uitgebreid. Voor woningbouw vindt op een selectief aantal locaties regie plaats vanuit de gemeente. Een voorbeeld hiervan is de inzet van het instrument Wet voorkeursecht gemeenten (Wvg) in Dedemsvaart en Balkbrug.
Bij toenemende inzet van actief grondbeleid neemt de grondportefeuille toe, met als gevolg een toename van het geïnvesteerd vermogen en een oplopend risicoprofiel. Grondexploitaties voor woningbouw zijn in de toekomst niet automatisch meer een verdienmodel (of slechts beperkt) of dat grondexploitaties voor nieuwe gebiedsontwikkelingen met woningbouw zelfs een tekort gaan laten zien.
Naast inzet van instrumentarium voor actief grondbeleid vindt door de gemeente onderzoek plaats naar aanscherping van mogelijkheden bij facilitair grondbeleid in de vorm van kostenverhaal. Wij onderzoeken momenteel of wij het kostenverhaal beter kunnen uitnutten richting particuliere initiatiefnemers. Naast regulier kostenverhaal voor de inzet van het gemeentelijk apparaat en investeringen in de openbare ruimte ter plaatse van het initiatief, onderzoeken wij ook de mogelijkheden binnen de Omgevingswet voor het kostenverhaal van bovenwijkse voorzieningen en vereveningsfonds sociale woningbouw.
Vanuit Den Haag is de laatste jaren een duidelijke beweging ingezet naar meer Rijksregie en dan vooral op het woningmarktdossier. Wetgeving en regelingen worden in hoog tempo gelanceerd richting provincie en gemeenten.
Belangrijkste overeenkomst van deze wetten en deals is om meer (overheids-)regie in de woningmarkt tot stand te brengen voor diverse doelgroepen en dit minder aan de markt over te laten. In hoofdstuk 2 van de Nota Grondexploitatie 2025 wordt hier uitgebreid op ingegaan.