Bij de begroting 2024 hadden we in de meerjarenraming (vanaf 2026) de eerste stelpost 'lucht uit de begroting' opgenomen van € 3,5 miljoen. Deze stelpost was bedoeld om de gevolgen op te vangen van aangekondigde bezuinigingen op de algemene uitkering. Voor een deel zijn deze bezuinigingen teruggedraaid. Zoals aangegeven hebben dit bedrag bij deze nieuwe begroting kunnen invullen. Hieronder lichten wij dit nader toe.
Afschaffen opschalingskorting
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft zich lange tijd actief ingezet voor de afschaffing van de opschalingskorting. Zij heeft daarbij intensief gesproken met het Interprovinciaal Overleg (IPO) en (vorige) kabinet. Als gevolg van deze gesprekken heeft het Rijk besloten om de opschalingskorting definitief te schrappen. Daar zijn wij vanzelfsprekend blij mee. De afschaffing van de opschalingskorting leidt tot een structureel voordeel van € 2,1 miljoen
Nieuwe financieringssystematiek
Tevens is afgesproken dat vanaf 2024 een financieringssystematiek vervroegd wordt ingevoerd voor het provincie- en gemeentefonds. Deze systematiek is gekoppeld is aan het Bruto Binnenlands Product (BBP). De invoer van de nieuwe financieringssystematiek leidt in 2025 nog tot een incidenteel nadeel, maar vanaf 2026 naar verwachting tot een structureel voordeel.
Financieel technische aanpassingen en inzet vrije begrotingsruimte
Bij de Begroting 2025 hebben wij enkele financieel technische aanpassingen gedaan waarmee we scherper begroten. Dit betreft bijvoorbeeld de toerekening van rente op investeringen en een structurele aanpassing in de verwachte onderuitputting op het BTW-compensatiefonds (BCF). Deze aanpassingen leveren een structurele ruimte van ongeveer € 600.000 op. Verder was in de begroting nog sprake van € 1,5 miljoen vrije begrotingsruimte. Deze wenden we gedeeltelijk aan ter dekking van het resterende deel van de stelpost (€ 825.000 in 2025 en € 625.000 vanaf 2026). Het restant kan gebruikt worden als structureel dekkingsmiddel.
Resterende taakstelling Sociaal Domein (Samen Door)
Enkele jaren geleden is een taakstelling van € 2,6 miljoen voor het Sociaal Domein afgesproken. Bij de begroting 2024 hebben we aangegeven dat een dergelijke taakstelling in dat licht van de (autonome) ontwikkelingen in het Sociaal Domein niet meer passend is. We hebben de taakstelling toen kunnen verlagen van € 2,6 miljoen naar € 1,3 miljoen en daarbij aangegeven dat we taakstelling verder willen verlagen zodra daar in de meerjarenbegroting ruimte voor is.
Die mogelijkheid doet zich inmiddels voor. Bij de berekening van de gemeentefondsuitkering hebben wij op een eerder moment een correctie doorgevoerd in verband met de aangekondigde aanvullende bezuiniging jeugdzorg (Rutte IV). Uit de opbouw van het Gemeentefonds blijkt nu echter dat het rijk deze bezuiniging reeds had doorgevoerd, dat wil zeggen de uitname van € 500 miljoen uit het gemeentefonds al had verwerkt. Daarmee is de noodzaak om zelf een correctie door te voeren overbodig. De correctie leidt tot een structureel voordeel van € 1,6 miljoen waarmee wij het resterende deel van de taakstelling kunnen afboeken. Het restant valt vrij als structureel dekkingsmiddel.
Vanzelfsprekend blijven in de komende periode doorgaan op de ingeslagen weg en brengen we voor Veerkrachtig Hardenberg beleidsmaatregelen in kaart die tot aanvullende besparingen en verbeteringen kunnen leiden. Deze maatregelen toetsen we telkens aan de inhoudelijke koers die onze gemeente voor ogen staat. Reëel en realistisch begroten is voor ons het uitgangspunt.
Met de bovengenoemde punten zijn zowel de resterende stelpost Samen Door als de taakstelling (stelpost) 'lucht uit de begroting' structureel opgelost.
De nog resterende vrije begrotingsruimte (€ 675.000 in 2025 en vanaf 2026 een bedrag van € 875.000) wordt als structureel dekkingsmiddel aan ons begrotingssaldo toegevoegd.
Stelposten (Lucht uit de begroting + Samen Door) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|---|
Lucht uit de begroting | - | -3.500 | -3.500 | -3.500 |
Samen Door (restant) | -1.325 | -1.325 | -1.325 | -1.325 |
Stand begroting 2024 | -1.325 | -4.825 | -4.825 | -4.825 |
Inzet voordeel Opschalingskorting tgv stelpost LuB | - | 2.100 | 2.100 | 2.100 |
Voordeel reële BCF-raming tgv stelpost LuB | 500 | 500 | 500 | 500 |
Correctie dubbeltelling effect RutteIV | - | 1.600 | 1.600 | 1.600 |
Inzet vrije begrotingsruimte | 825 | 625 | 625 | 625 |
Mutaties stelposten begroting 2025 | 1.325 | 4.825 | 4.825 | 4.825 |
Restant vrije begrotingsruimte toegevoegd aan saldo | 675 | 875 | 875 | 875 |
Ontwikkeling Algemene Reserve
Het is moeilijk te voorspellen hoe de Algemene Reserve zich ontwikkelt. Een en ander hangt samen met de ontwikkeling van de Rijksbijdrage aan gemeenten, het resultaat van de grondexploitaties de resultaten van een jaarrekening.
Stelpost Reëel begroten in combinatie met inzet Algemene Reserve
Bij de Perspectiefnota hebben wij vanaf 2026 de stelpost reëel begroten opgenomen. In projectvorm blijven wij verder zoeken naar ruimte in onze begroting door reëler te ramen en te zoeken naar aanvullende dekkingsbronnen (cofinanciering, specifieke uitkeringen en dergelijke). Ook het voorkomen van onderuitputting van budgetten door een reële raming van capaciteit in relatie met het realiseren van ambities hoort bij een mogelijke invulling van deze stelpost. In de loop van 2025 kunnen we aangeven hoever het hiermee staat en welke concrete besparingen op de (huidige) budgetten mede ingezet kunnen worden als robuuste dekking voor de ambities in de Kansen & Investeringsagenda.
Met dit proces van reëel begroten doen we geen afbreuk aan ons bestaande voorzieningenniveau. Het proces is gericht op realistisch ramen, passend bij de uitgaven die we jaarlijks doen en de personele capaciteit die voor de uitvoering van onze taken beschikbaar is, met inachtneming van de huidige krappe arbeidsmarkt.
Zoals het nu lijkt hebben we volgens het huidige beeld vanaf het jaar 2027 tevens een beperkte inzet van onze Algemene Reserve nodig om onze ambities te verwezenlijken. Voor 2027 houden we vooralsnog rekening met een bedrag van ca. € 900.000 en voor 2028 met een bedrag van € 1.54 miljoen. De BBV-regelgeving biedt de ruimte om de Algemene Reserve mede te benutten voor het dekken van kapitaalslasten die voortkomen uit de investeringen die we doen.
Over de daadwerkelijke inzet van de Algemene Reserve voor het verwezenlijken van onze ambities hoeft u bij het vaststellen van deze begroting nog niet te beslissen. Over de mogelijke aanwending van onze reserve komen we volgend jaar bij de Perspectiefnota en de Begroting 2026 bij u op terug. Daarbij merken we nogmaals opdat we telkens eerst de besluitvorming in de raad laten plaatsvinden over onze plannen en dan starten met de uitvoering hiervan.
Bedragen x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 |
|---|---|---|---|---|
Begrotingsresultaat na meibrief | 580 | -1.188 | -1.571 | -292 |
Waarvan structureel | 8.790 | 1.934 | -295 | -292 |
Waarvan incidenteel | -8.210 | -3.122 | -1.276 | - |
Zomernota structureel (onder voorbehoud RB) | -68 | -67 | -67 | -66 |
Totaal structurele aanpassingen begroting | -3.865 | -4.424 | -4.037 | -4.678 |
Totaal incidentele aanpassingen begroting | -3.238 | -2.258 | -2.344 | -915 |
Begrotingsresultaat na wijzigingen | -6.591 | -7.937 | -8.019 | -5.951 |
Waarvan structureel | 4.857 | -2.557 | -4.399 | -5.036 |
Waarvan incidenteel | -11.448 | -5.380 | -3.620 | -915 |
Dekking reserve structureel (afschrijving) | - | - | 900 | 1.540 |
Dekking reserve incidenteel | 980 | 645 | 1.135 | 870 |
Stelpost reëel begroten | - | 3.500 | 3.500 | 3.500 |
Begrotingsresultaat incl. dekking | -5.611 | -3.792 | -2.484 | -41 |
Waarvan structureel | 4.857 | 943 | 1 | 4 |
Waarvan incidenteel | -10.468 | -4.735 | -2.485 | -45 |
Nadere toelichting op de financiën is opgenomen in hoofdstuk 6 van de Begroting 2025.
Visie in het kort
De rode draad bij alles wat we doen is het behouden en versterken van de brede welvaart in Landstad Hardenberg. We willen groeien door te investeren in basisinfrastructuur en de functie de we als streekcentrum vervullen en bloeien door te investeren in kernen en inwoners. Dit doen we door invulling te geven aan:
- een kwalitatief hoog voorzieningenniveau, een kwalitatief goed woonaanbod en een hoogwaardige woonomgeving;
- de doorgroei naar een economisch en verkeersknooppunt, sterk verbonden met de omliggende regio’s
- het versterken van onze infrastructuur, bereikbaarheid, toegankelijkheid en duurzaamheid en
- door te werken aan kwaliteit van leven en het behoud van gemeenschapszin, een gezonde samenleving waarin iedereen meedoet en de kans krijgt zich zo goed mogelijk te ontwikkelen.
Investeringen en verbeteringen in het woon-, leef- en werkklimaat fungeren als vliegwiel voor de brede welvaart van onze inwoners. Wonen, werken en voorzieningen ontwikkelingen we in een onderling evenwichtige balans. Groei en bloei zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Onze inzet op ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en sociaaleconomische en maatschappelijke vitaliteit zorgen voor groei én bloei.
Naast investeringen in de fysieke leefomgeving werken wij ook aan maatschappelijke vitaliteit, Met activiteiten en beleid onder andere op het gebied van gezondheid, sport, cultuur, welzijn en maatschappelijke accommodaties. Daarbij houden we aandacht voor de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners. Samen met maatschappelijke organisaties en andere netwerkpartners, onze inwoners en ondernemers blijven we bouwen aan onze veerkrachtige samenleving.
Hierbij past een gemeentelijke organisatie die snel en effectief reageert op veranderingen en uitdagingen in de omgeving. Met een cultuur die gericht is op innovatie en samenwerking. Voor het realiseren van onze ambities en het uitvoeren van onze reguliere taken dient in onze organisatie de basis op orde te zijn. Met een goede inrichting van onze dienstverlening, informatiemanagement en informatieveiligheid. en aandacht voor strategische personeelsplanning, om een goede aansluiting te bewerkstelligen tussen onze inspanningen voor de samenleving en de hiervoor beschikbare capaciteit.
Onze visie en koers baseren we op ons Coalitieakkoord 2022 – 2026 en de Omgevingsvisie (2021), aangevuld met actuele accenten zoals de (nog vast te stellen) Groene en Gezonde maatlat, het programma Veerkrachtig Hardenberg, onze Economische koers, het handelingskader Vluchtelingen en Migratie en onze visie op het Kernenbeleid en Inwonersparticipatie. Een uitgebreide beschrijving van onze visie en koers is opgenomen in de kader stellende Perspectiefnota 2025.
Hierna benoemen we per programma de twaalf gerichte thema’s die uitvoering geven aan de visie. Deze ontwikkelsporen hebben we afzonderlijk van elkaar gepresenteerd. Tegelijk pakken we deze thema’s in onderlinge samenhang op. Bijvoorbeeld de doelen gericht op groei (woningbouw, economie en mobiliteit) en leefomgevingskwaliteit (bloei). Of de thema’s die gericht zijn op het versterken van de sociale samenhang in de kernen én het behoud van voorzieningen. Onder andere door het combineren van maatschappelijke en culturele functies in MFA’s, zoals bibliotheek-, onderwijs—of sportvoorzieningen.
Per thema geven we in de paragraaf ‘Ambities en opgaven’ aan welke kansen en investeringen verwerkt zijn in de nu voorliggende begroting en meerjarenraming.