6 Financiën

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds
De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de informatie in de meicirculaire 2024.

Opschalingskorting
Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door opschaling kosten kunnen besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. Na langdurig overleg tussen Rijk en VNG is in de meicirculaire de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Voor Hardenberg is dit dan een plus van rond € 2,1 miljoen.

Acress
In de nieuwe financieringssystematiek wordt het accres gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP). Door deze systematiek al vanaf 2024 te hanteren valt het accres voor 2024 en 2025 lager uit dan op basis van de oude systematiek ("trap op, trap af"). De compensatie in 2025 voor ongeveer de helft leidt tot een (incidenteel) nadeel van rond € 675 miljoen of wel voor onze gemeente tot een nadeel van € 2,1 miljoen. Zonder deze korting zou het accres in 2024 dus € 2,1 miljoen hoger zijn, dan nu het geval is.

Jeugdzorg
In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing op Jeugdzorg opgenomen die oploopt naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027. De geraamde besparing van € 500,0 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Daarom wordt incidenteel € 500,0 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Deze toevoeging heeft geen gevolgen voor de begroting, omdat wij er eerder voor hebben gekozen om de gevolgen van de bezuiniging Rutte IV (= de uitname uit het gemeentefonds) budgettair neutraal te verwerken.

In 2021 heeft de Commissie van Wijzen uitspraak gedaan in een arbitragezaak tussen rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Op basis van deze uitspraak zijn afspraken gemaakt over een compensatie voor gemeenten en een nog op te stellen pakket aan bezuinigingsmaatregelen, de hervormingsagenda jeugd. De (netto-) compensatie is tot en met 2025 toegevoegd aan het gemeentefonds.
De bedragen voor 2026 en volgende jaren staan al wel gereserveerd op de rijksbegroting, maar nog niet toegekend c.q. toegevoegd aan het gemeentefonds. Wij gaan er vanuit dat dit wel zal gebeuren c.q. wij begroten deze bedragen wel:

• 2026 :         € 2.457.000
• 2027 :         € 2.260.000
• 2028 e.v. jaren :      € 2.380.000

Bij de berekening van de gemeentefondsuitkering hebben wij een correctie doorgevoerd in verband met de aangekondigde aanvullende bezuiniging jeugdzorg (Rutte IV). Uit de opbouw van het Gemeentefonds blijkt echter dat het rijk deze bezuiniging reeds had doorgevoerd, dat wil zeggen de uitname van € 50 miljoen uit het gemeentefonds al had verwerkt. Daarmee is de noodzaak om een correctie door te voeren overbodig.
De correctie leidt tot een structureel voordeel van € 1,6 miljoen. Wij stellen voor dit voordeel in te zetten voor de nog openstaande bezuinigingstaakstelling voor het sociaal domein (Programma Samen Door). Met deze taakstelling is een bedrag van € 1.325.000 gemoeid.

Dividend
Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van het begrote dividend.

Met ingang van 2026 wordt een lagere dividenduitkering COGAS begroot. COGAS keert een basisdividend uit van € 1.000 per aandeel. Daarbovenop wordt tot en met 2025 een extra dividend uitgekeerd van nog eens € 1.000 per aandeel.

Lokale heffingen
Voor de  toelichting op deze belastingen, verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen in deze begroting.

Saldo financieringsfunctie
De rentekosten worden via een zogenaamd rente omslagpercentage doorberekend aan de programma’s. Dit percentage hebben wij berekend op 2%. Dit is een afgerond percentage. Omdat wij met deze afronding werken, ontstaat een verschil met de werkelijke kosten.

De stelpost overige baten en lasten bestaat uit:

Toelichting
In de begroting is een structurele post van € 200.000 opgenomen voor onvoorziene structurele tegenvallers.

Stelpost structurele doorwerking Zomernota 2024: Hiervoor verwijzen wij naar de toelichting als opgenomen in de Zomernota 2024.

Stelpost investeringsprogramma 2025-2028. In de bijlagen bij deze begroting is een specificatie opgenomen van deze investeringen.

De stelpost prijscompensatie laat meerjarig een positief bedrag zien. Met de uitwerking van de septembercirculaire 2024 Gemeentefonds, zullen wij dit corrigeren c.q. aanvullen uit het accres.
Het saldo op deze stelpost bestaat hoofdzakelijk uit middelen die wij reserveren in verband met een uitspraak van de Commissie van Wijzen. In 2021 heeft deze commissie uitspraak gedaan in een arbitragezaak tussen rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Op basis van deze uitspraak zijn afspraken gemaakt over een compensatie voor gemeenten en een nog op te stellen pakket aan bezuinigingsmaatregelen, de hervormingsagenda jeugd. De (netto-) compensatie is tot en met 2025 toegevoegd aan het gemeentefonds.
De bedragen voor 2026 en volgende jaren staan al wel gereserveerd op de rijksbegroting, maar nog niet toegekend c.q. toegevoegd aan het gemeentefonds. Om die reden hebben wij deze bedragen wel als inkomst geraamd maar nog niet functioneel begroot.

Stelpost plankosten grondexploitatie: de doorberekening van plankosten sluit aan bij de geactualiseerde nota grondexploitatie 2025. In deze nota wordt uitgegaan van de vastgestelde exploitaties en wordt geen rekening gehouden met de in voorbereiding zijnde plannen. In de begroting houden wij hier wel rekening mee en gaan wij ervan uit dat ook in de komende jaren meer uren/plankosten kunnen worden doorberekend.

Stelposten gemeentefonds. Aan het gemeentefonds zijn extra middelen toegevoegd of onttrokken, die voorshands op deze stelpost zijn gereserveerd. Deze post wordt in de loop van het jaar nader uitgewerkt en worden de betreffende posten functioneel toegedeeld c.q. toegevoegd aan de budgetten op de betreffende taakvelden.