De Begroting volgt in de planning & control-cyclus op de Perspectiefnota. De Perspectiefnota is het richtinggevend document voor de Begroting. In de Perspectiefnota 2025 hebben wij onze visie op de (middel)lange termijn beschreven met aandacht voor groei én bloei. En de gerichte thema’s ter realisatie van deze visie. Per thema hebben we kansen en investeringen in kaart gebracht. Het totaaloverzicht met alle ons nu bekende kansen en investeringen is bij de Perspectiefnota gevoegd.
In de Perspectiefnota zelf is een voorstel gedaan voor een keuze uit dat totaaloverzicht voor 2025 en volgende jaren. Ook hebben wij in de Perspectiefnota - en in de aanvullende documenten die wij u op uw verzoek hebben verstrekt- aangegeven om welke bedragen het hier (indicatief) gaat. En wat de financiële mogelijkheden zijn, met inzet van een deel van de ruime Algemene Reserve waarover onze gemeente beschikt.
Basis op orde
De Begroting 2025 bevat een nadere uitwerking van de Perspectiefnota en de daarin opgenomen kansen en investeringen, de bijbehorende kosten en hoe deze gedekt worden. Belangrijk uitgangspunt bij het opstellen van de Begroting is dat de uitvoering van onze basistaken op orde is en blijft. Met aandacht voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte, onze dienstverlening, de zorg voor de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners en hun mogelijkheden om te participeren in de samenleving. Daarnaast zetten we de weg voort naar een groene duurzame en circulaire toekomst. De uitvoering van onze kerntaken is geen statisch gegeven. Wij hebben telkens oog voor de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen die daarin plaatsvinden en verwerken deze in onze P&C-documenten. Naast de toekomstbestendige uitvoering van basistaken reserveren wij in deze begroting financiële ruimte om voort te bouwen op onze ambities.
In de Begroting ligt de focus op 2025 aangevuld met de verwachte investeringen voor de komende jaren. De Begroting voor het jaar 2025 is sluitend. De investeringen en de hiermee gemoeide uitgaven, zijn verwerkt in de jaarschijven van de meerjarenraming. De uitgaven die we doen om de basis op orde te houden en de natuurlijke aanwas van ons areaal te accommoderen hebben wij voorzien van een harde financiële dekking.
Bij de basis op orde past ook realistisch begroten. Reëel begroten is een proces dat wij in gang hebben gezet om onze inkomsten en uitgaven van een zo realistisch mogelijke raming te voorzien. In onze begroting 2024 hadden wij hiervoor vanaf 2026 de stelpost ‘lucht uit de begroting’ met een omvang van € 3,5 miljoen opgenomen. In de paragraaf ‘Financiële afwegingen’ lichten wij toe welke grote budgetten wij inmiddels hebben geïdentificeerd om deze stelpost in te vullen.
Omdat wij doorgaan met het proces van realistisch begroten hebben wij bij de Perspectiefnota 2025, eveneens vanaf het jaar 2026, een tweede stelpost ‘reëel begroten’ opgevoerd, opnieuw met een omvang van 3,5 miljoen. In projectvorm gaan we aan de slag met het vinden van aanvullende ruimte in onze inkomsten en uitgaven. De besparingen die hieruit voortkomen, gaan de harde onderbouwing vormen van deze tweede stelpost.
Majeure thema's
Over een aantal majeure onderwerpen uit de Kansen & Investeringsagenda dient de raad nog besluiten te nemen. Zoals de aanpak van de Stationsomgeving, het theater en het realiseren van een hoogwaardige woonomgeving met toepassing van de Gezonde en Groene Maatlat die nog in voorbereiding is. Ook over de Integrale Huisvestingsplannen voor de Binnen- en Buitensport dient nog besluitvorming plaats te vinden. Een aantal van deze grote thema's liggen verder weg in de tijd en spelen de eerste jaren dus nog niet concreet. Uw raad betrekken we tijdig bij de voorbereiding van deze grote ontwikkelingen, de daarbij te maken inhoudelijke en financiële afwegingen en het aanbrengen van een evenwichtige balans tussen de uitgaven en de wijze waarop deze zullen worden gedekt.
Tegen de tijd dat we met deze ontwikkelingen starten is er extra duidelijkheid over de concrete besparingen op huidige budgetten, welke voortkomen uit de tweede hiervoor genoemde stelpost ‘reëel begroten’, die we vanaf 2026 in onze meerjarenraming opnemen. Deze besparingen kunnen dan mede ingezet worden als (onderbouwde) dekking voor de Kansen & Investeringsagenda.
Door uw raad tijdig te betrekken bij de majeure ontwikkelingen behoudt u maximale sturingsmogelijkheden op deze voornemens die zich op een later tijdstip voordoen en waarvan het beleid nog moet worden vastgesteld. Het stelt u in de gelegenheid telkens aan te blijven sluiten op de actualiteit en de financiële situatie van dat moment en voldoende comfort te blijven houden bij ons uitgangspunt dat de uitvoering van onze basistaken op orde is en blijft, ook als de financiële omstandigheden wijzigen.
In afwachting van nadere besluitvorming over de majeure thema’s hebben we de bedragen van deze plannen vooralsnog wel al indicatief verwerkt in de meerjarenraming van deze begroting. Hierdoor beschikt u zowel over het inzicht in het totale volume dat met het realiseren van onze ambities gemoeid is én de mogelijkheid over een deel van deze investeringen later te besluiten. Wanneer u in de komende jaren beslissingen neemt over deze grote thema's, worden de tot dan toe indicatieve ramingen meer concreet verwerkt bij het eerstvolgende document in de planning & control-cyclus.
In de paragraaf Ambities en opgaven van deze Begroting geven we nadere toelichting op de betreffende onderwerpen, aangevuld met enkele kleinere onderwerpen. Hiermee borgen we de aansluiting met de Kansen & Investeringsagenda zoals opgenomen in de Perspectiefnota.