Het verhaal van Hardenberg

Bij de Perspectiefnota hebben we per programma en thema weergegeven welke opgaven wij zien voor de komende jaren. In het onderstaande overzicht hebben we per programma weergegeven welke onderwerpen we financieel vertaald hebben in de begroting 2025 en de meerjarenraming. In de beschrijving van de programma's zelf is een nadere toelichting opgenomen over de concrete uitwerking van de onderwerpen.
Er zijn onderwerpen die nog verdere uitwerking krijgen of investeringen die later gepland zijn. De financieel-technische verwerking van deze onderwerpen is indicatief verwerkt in de meerjarenraming van deze begroting. De definitieve verwerking volgt bij het eerstvolgende P&C-product na vaststelling van het betreffende plan door uw raad.

Programma 1 - Ruimtelijk Hardenberg
Thema Woningbouw: We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doelgroepen. We zorgen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een hoogwaardige woonomgeving.

• Programma versnellen woningbouw: voor de jaren 2024 en 2025 is in totaal € 1,0 miljoen in de begroting opgenomen. Bij deze begroting voegen we hier € 650.000 aan toe. Het totaalbedrag van € 1,65 miljoen is programmabudget wat beschikbaar is voor de gehele programmaperiode. Verdeling van de middelen over de jaren vindt plaats aan de hand van een activiteitenplanning.

Thema Mobiliteit: We beschikken over een samenhangend vervoerssysteem dat voor iedereen toegankelijk is. Mobiliteit in onze gemeente is duurzaam en veilig.

• Verbeteren parkeersituatie centrum Hardenberg: we willen de parkeersituatie op straat en in de parkeergarages verbeteren. Hiermee geven we een kwaliteitsimpuls aan de parkeerbeleving en aan de aantrekkelijkheid van centrum Hardenberg voor haar bezoekers. Voor deze verbeteringen stellen een investering voor van totaal € 350.000 verdeeld over de komende jaren. In 2025 nemen we daarvoor € 100.000 op in de begroting.
• Europaweg: voor een goede bereikbaarheid van het centrum zijn aanpassingen nodig aan de Europaweg (Haardijk - Prins Bernhardbrug). In 2024 zijn we gestart met het kruispunt Spaanskamp/Europaweg. Binnen de totaal beschikbare en nog beschikbaar te stellen middelen (€ 1,5 miljoen) voeren we in 2025 en 2026 de deelprojecten gefaseerd uit en schuiven we in de tijd om het totale projectresultaat te optimaliseren.
• Veilige fietsverbindingen: voor het realiseren van veilige fietsverbinding tussen Bergentheim en Mariënberg (fietspad Slotweg) nemen we in 2025 € 1,54 miljoen op.
• Recreatieve fietsverbindingen: voor het verbeteren van het netwerk van recreatieve fietspaden wordt een plan opgesteld dat naar verwachting nog in 2024 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad ter goedkeuring. Voor de uitvoering van dit plan ramen we voor de komende vier jaar totaal een investering van € 1,0 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 250.000 op.
• Aanleg fietspad Groot Oever: De voorbereidingen van de aanleg van fietspad Groot Oever vinden nu plaats. Overleg over de verwerving van de noodzakelijke gronden zijn nog niet afgerond. Het streven is de aanleg in 2025 nog uit te gaan voeren.
  In 2025 nemen we hier € 1,5 miljoen voor op in de begroting.
• Prinses Amalia-brug: voor de noodzakelijke verbeteringen aan de Amalia brug is voor de komende drie jaar een investering van in totaal € 1,7 miljoen nodig. In 2025 nemen we hiervoor € 80.000 op.
• Tunnel Haardijk en snelfietsroute: Voor het realiseren van een ongelijkvloerse oversteek voor fietsers en voetgangers en het verbeteren van de verkeersdoorstroom (van fietsers) op de Haardijk is voor 2025 een aanvullende investering van in totaal € 2,7 miljoen nodig.
• Rotonde Van Uterwyckallee:  De aanpassing van de rotonde met de Van Uterwyckallee is noodzakelijk in verband met de  uitbreiding van  Marslanden en de ontwikkeling van bedrijventerrein Heemserpoort In 2026-2029 nemen we hier in totaal € 3,8 miljoen voor op.
• 'Vervoer voor iedereen': In nauwe samenwerking met de provincie Overijssel hebben we plannen ontwikkeld om het openbaar vervoernetwerk in het noordelijke deel van de gemeente te optimaliseren (zie raadsbrief 21 november 2023). Om deze optimalisatie te effectueren is een aantal nieuwe bushaltes noodzakelijk en dienen er een aantal bestaande halten worden aangepast en verbeterd. Het betreft een investering in de eigen infrastructuur (bushalten). De investering van € 526.500 wordt voor een groot deel door de provincie gedekt met een bijdrage van 75% in deze kosten.
  In de begroting 2025 hiervoor € 526.000 opnemen waarbij de kapitaallasten worden berekend inclusief de bijdrage van de provincie.
• Kwaliteitsverbetering N377: voor de verbetering en herinrichting van de N377 is voor de komende 2 jaar een gemeentelijke bijdrage nodig van € 1,14 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 640.000 op.
• Verkeersveiligheid N36: voor de verbetering van de verkeerveiligheid van de N36 worden plannen uitgewerkt door het Rijk. Op dit moment verwacht het Rijk een gemeentelijke bijdrage voor deze infrastructurele verbetering van € 6,0 miljoen. Vooruitlopend op de uitvoering, die naar verwachting medio 2028 zal starten, hebben we te maken met jaarlijkse voorbereidingskosten van totaal € 60.000.  In 2025 nemen we hiervoor € 15.000 op in de begroting.

Thema Centra, theater en stationsgebied: We werken toe naar een volledig, aantrekkelijk en stedelijk voorzieningenniveau met regionale aantrekkingskracht .

• Centrumstructuur Hardenberg: we werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid in het centrum en de positie van het fietsverkeer en het versterken van de groenstructuur. Hiervoor is voor de komende zes jaar een investering nodig van totaal € 7,9 miljoen. In 2025 nemen we hiervoor € 400.000 op in de begroting.
• Stationsgebied / Nedersaksenlijn: we willen de bereikbaarheid structureel verbeteren met goede spoorverbindingen. Daarnaast zijn er investeringen nodig voor het gebied rondom het spoor en voor herontwikkeling van omliggende gebieden. Inclusief de (regionale en nationale) lobby voor het kunnen realiseren van het tracé bedraagt de totale investering naar verwachting € 46,0 miljoen. Reeds beschikbaar in de meerjarenbegroting is ca. € 8,5 miljoen. Daarnaast uitgegaan van € 20 miljoen cofinanciering. Aanvullend is daarmee een bedrag van € 17,5 miljoen nodig. Voor 2025 tot en met 2027 houden we in de begroting rekening met jaarlijkse planvoorbereidingskosten van € 500.000. De eerste investeringen op het vlak bouwen en ontwikkelen verwachten wij te doen vanaf 2029.
• Voor het station in Hardenberg wordt tevens gewerkt aan uitbreiding van fietsenstallingen. In deze begroting houden we daarvoor rekening met een investering van € 350.000.

Thema Landbouwtransitie en landelijk gebied: Ons landelijke gebied is economisch en sociaal vitaal.
Erven met kwaliteit: we geven uitvoering aan de landbouwtransitie door het op peil houden en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Tot en met 2025 is een jaarlijks budget van € 100.000 beschikbaar. Vanaf 2026 willen wij jaarlijks € 125.000 in de begroting opnemen.

• Uitvoeringsagenda: Wij streven naar een landelijk gebied dat economisch en sociaal vitaal is. Met een productieve en veerkrachtige (kringloop)landbouw en ruimte voor recreatieve neventakken. Daarvoor is tot en met 2026 incidenteel geld beschikbaar. Voor het realiseren van de doelstellingen willen wij eenmalig € 500.000 toevoegen aan de beschikbare middelen. Het totaal aan financiële middelen willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode.

Programma 2 - Economisch en recreatief Hardenberg
Thema Economie en werkgelegenheid: We ontwikkelen een robuuste, duurzame en concurrerende economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

• E-hub Bedrijventerrein: Als gedeeltelijke oplossing voor netcongestie wordt gewerkt aan de realisatie van E-Hubs. Wij nemen hiervoor in 2025 een bedrag op van € 500.000.
• Meerjarenagenda Regio Zwolle: Het lidmaatschap van de Regio Zwolle kost afgerond      € 150.000 per jaar. Deze kosten zijn incidenteel begroot tot en met 2027. Deze kosten willen we structureel in de begroting opnemen. Vanaf 2028 nemen we daarom € 150.000 in de raming op. Voor het voortzetten van onze deelname aan de vier programmalijnen (economie, arbeidsmarkt, duurzaamheid en bereikbaarheid) nemen we in 2028 incidenteel € 450.000 op in de begroting.
• Economische agenda: Met de economische agenda en de uitvoering daarvan dragen we bij aan de brede welvaart van de gemeente. Aanvullend op de beschikbare budgetten willen wij eenmalig € 400.000 beschikbaar stellen. Het totale incidentele budget is programmageld dat beschikbaar is tijdens de programmaperiode.
  

Thema Kernen en sociale samenhang (voorzieningen, kunst en cultuur, recreatie en toerisme): Voorzieningen passen bij wat de samenleving vraagt en zitten bij elkaar in de buurt. Kunst & cultuur vervult in onze gemeente een belangrijke maatschappelijke functie. Ze zorgt voor verbinding, persoonlijke ontwikkeling en draagt bij aan onze economie, recreatie en toerisme.

• Kunst en cultuur: voor (verlenging van) de inzet van een cultuurmakelaar en de Regeling culturele burgerinitiatieven is € 200.000 per jaar nodig. In 2026 en 2027 nemen we € 200.000 op in de begroting. Inzet van de cultuurmakelaar na 2027 is afhankelijk van de evaluatie van de uitvoering van de cultuurvisie.
• Toekomstige MFA's: Voor het realiseren / vernieuwen van MFA in Baalder is een investering van € 9,0 miljoen nodig. Vanaf 2026 vinden de eerste voorbereidingen hiervoor plaats.
• Kernenbeleid: we willen vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen stimuleren en faciliteren. Onder andere voor extra capaciteit in de vorm van gebiedscoördinatoren en financiële bijdragen voor kleine zaken die de vitaliteit en leefbaarheid van de kern verbeteren, nemen we structureel € 200.000 per jaar in de begroting op.
• Kotermeerstal: met ontwikkelingen in en rond de recreatieplas Kotermeerstal willen wij een kwaliteitsimpuls realiseren en zorgen voor meer maatschappelijke activiteiten voor de inwoners van Dedemsvaart. Indicatief is een investering van € 450.000 nodig. Naar verwachting zal in de jaarschijf 2025 ongeveer 45% (€ 200.000) van het totale investeringsvolume (€ 450.000) worden benut. Het restant (€ 250.000) komt dan ten laste van de jaarschijf 2026.
  

Thema Sport: Zoveel mogelijk inwoners sporten en bewegen met plezier. De ambitie is om door te groeien tot een samenleving waarin sporten en bewegen voor alle inwoners vanzelfsprekend is.

• IHP Zwembaden: in 2024 is gewerkt aan de totstandkoming van een investeringsplan voor zwembaden. De huisvestingsvisie en strategie voor gemeentelijke zwembaden is via een Integraal Huisvestingsplan (IHP) inzichtelijk gemaakt. Om de zwembaden toekomstbestendig te laten zijn is een investering van minimaal € 2,5 miljoen nodig. Dit bedrag is in deze begroting en meerjarenraming verwerkt. De definitieve besluitvorming vindt plaats in 2025.

Naast het voornoemde moet bij het Heuveltjesbosbad een noodzakelijke ingreep in verband met lekkage. Deze ingreep en en de bijbehorende raming lopen vooruit op de planmatige aanpak van de investeringen in de zwembaden en de overige sportaccommodaties, die in voorbereiding is. Uitstel tot het moment waarop de integrale investeringsplannen gereed zijn duurt in dit geval te lang. Met de reparatie is een bedrag gemoeid van € 375.000.

Thema Leefomgevingskwaliteit: Samen met de (dorps)gemeenschappen en ondernemers werken we aan leefbaarheid en woonkwaliteit en een goed onderhouden openbare ruimte.

• Groot onderhoud begraafplaatsen: We vinden het belangrijk dat de begraafplaatsen er goed uitzien en toegankelijk zijn. Uit inspectie van de asfaltpaden op diverse begraafplaatsen blijkt dat de technische staat hiervan niet meer op orde is.
  Voor groot onderhoud nemen we in 2025 een bedrag op van € 80.000 en knappen hiermee de paden op.
• In het kader van de kwaliteitsimpuls voor de centra Dedemsvaart en Hardenberg komt er meer groen in deze gebieden. Groen van een hoog kwaliteitsniveau, zoals vaste planten en borders. Met voldoende onderhoud houden we het beoogde kwaliteitsniveau vast. Hier nemen we in 2025 € 36.000 voor op.
• Voor de beheersing van de eikenprocessierups en de Japanse duizendknoop zal ook de komende jaren inzet op gepleegd worden. Vooralsnog worden daarvoor geen aanvullende bedragen gereserveerd.
• In 2025 wordt een nieuw groenbeheerplan opgesteld. Daarin worden het areaal, de gewenste onderhoudsbeelden, etc. tegen het licht gehouden. Bijvoorbeeld het wel of niet intensiever onkruid gaan bestrijden en het herstellen van wortelopdruk onder fietspaden. We stellen voor om in 2025 hiervoor € 150.000 op te nemen.  

Programma 3 - Duurzaam Hardenberg
Thema Leefomgevingskwaliteit (energieneutraliteit, klimaatadaptatie, vergroening en circulariteit): Samen met de (dorps)gemeenschappen en ondernemers werken we aan leefbaarheid, woonkwaliteit en een goed onderhouden openbare ruimte. Maar ook aan energieneutraliteit en het aanpassen van de leefomgeving aan het veranderende klimaat.

• Duurzaam Hardenberg: we hebben het Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg aangescherpt en accenten verschoven. In het energieprogramma 2024-2028 werken we dit verder uit. Er is nog budget beschikbaar. Dit willen we inzetten als programmageld tijdens de programmaperiode.

Programma 4 - Sociaal Hardenberg
Thema Kernen en sociale samenhang (veerkrachtige samenleving): Onze samenleving is veerkrachtig. Ze bestaat uit sterke gemeenschappen waarin mensen zelf verantwoordelijkheid nemen en omzien naar elkaar.

• Veerkrachtig Hardenberg: de financiële middelen voor uitvoering van het programma Veerkrachtig Hardenberg worden gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein.

Thema Jeugd en Onderwijs: We geven onze jeugd een goede start. Kinderen groeien op in een kansrijke, gezonde en veilige leefomgeving.

• Veilig opgroeien: we werken aan een (ver)beter(d)e verbinding en samenwerking tussen onderwijs, welzijn en jeugdhulp. Zodat dit bijdraagt aan minder schooluitval, verzuim of achterstanden en het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling, het welbevinden en de leerprestaties van jeugdigen. Dit doen wij door activiteiten/initiatieven in deze verbinding en samenwerking te onderzoeken en / of ondersteunen (inzet jongerenwerk, Jongeren in Balans, pilot VSO+, NPO programma, ondersteuningsteams PO). Wij hebben hiervoor een bedrag van € 268.000 per jaar opgenomen in de begroting.
• We geven uitvoering aan het Integraal huisvestingsplan (IHP) voor het basisonderwijs, waaronder de voorbereidingen op en de reactie van de 6 nieuw te bouwen basisscholen. Voor de huisvesting van scholen is een bedrag van € 43,3 miljoen nodig. Omdat het reeds een krediet van € 33,4 miljoen beschikbaar is gesteld, is een aanvullend investeringsbedrag van € 9,9 miljoen nodig en in de meerjarenraming verwerkt.
• Veilige schoolomgevingen: bij een aantal scholen is sprake van een verkeersonveilige situatie.  Een investering van € 240.000, verdeeld over de komende 4 jaren, is nodig om knelpunten op te lossen. In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 50.000 voor 2 schoollocaties in Bergentheim.
  

Thema Gezondheid: In onze samenleving hebben inwoners zelf regie op hun fysieke gezondheid, hun mentale welbevinden en een betekenisvol bestaan.

• GGZ Jeugd en Volwassenen & Beschermd Wonen: door het lokaal inrichten van de toegang Beschermd Wonen en Beschermd Thuis zorgen wij ervoor dat we zorg en ondersteuning zo veel mogelijk in de eigen leefomgeving van de inwoners aanbieden. Vanaf 2025 is structureel een bedrag nodig van € 180.000. De dekking van deze kosten vindt plaats vanuit vrijvallende regionale middelen. Voor de meerjarenbegroting leidt dit daarom niet tot uitzet van kosten.
• Inclusie: voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70.000 nodig, dat kan worden ingezet in de periode tot en met 2028. Primair begroten we het bedrag in 2025.
• Inkomen en financiële bestaanszekerheid: door het verbeteren en vereenvoudigen van het bestaande aanbod en door onder andere de inzet van een armoederegisseur willen we de effectiviteit verbeteren. Wij nemen daarvoor € 300.000 per jaar op in de begroting.

Thema Zorg en wonen: Ouderen wonen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving met behoud van regie op het eigen leven.

• Integraal Zorg Akkoord / Gezond en Actief Leven Akkoord: de middelen uit de specifiek uitkeringen van het rijk voor IZA en GALA worden ingezet voor ''lopende" activiteiten. De dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein. De IZA-regeling loopt nog tot 2027. De huidige regeling GALA loopt tot 2026.

Programma 5 - Dienstverlenend Hardenberg
Thema Organisatie: Onze organisatie stelt de samenleving centraal en speelt flexibel en slagvaardig in op de snel veranderende vraag vanuit de omgeving

• Gemeentelijke gebouwen: in 2023 zijn verduurzamingsplannen opgesteld voor de gemeentelijke gebouwen. Verduurzaming leidt tot lagere energiekosten. Deze vrijval kan deels gebruikt worden ter dekking van kapitaallasten.
  Voor de uitvoering van de verduurzamingsplannen in de periode 2025-2028 is een investering nodig van € 2,0 miljoen in aanvulling op reeds beschikbaar gestelde budgetten voor verduurzaming. Hiermee geven we een extra impuls aan de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 200.000.
• Herinrichting gemeentehuis: voor de herinrichting van het gemeentehuis is een scenario gekozen met een basis uitvoering. In de perspectiefnota is hiervoor een krediet van € 1,0 miljoen opgenomen. Overige investeringen verwachten wij te kunnen dekken uit reeds beschikbaar gesteld krediet en vrijval van kapitaallasten (huur) van het pand aan De Stelling.
• Wagenpark: als bijdrage aan de het programma Duurzaam Hardenberg en de klimaatdoelstellingen maakt het gemeentelijke wagenpark op termijn geen gebruik meer van fossiele brandstoffen. De gemeentewerf en andere mogelijke stallingsplaatsen worden aangepast om het toekomstige wagenpark te kunnen stallen en op te laden.
  Voor de verduurzaming van het gemeentelijke wagenpark en bijbehorende faciliteiten is een investering van totaal € 2,0 miljoen nodig.
  In de eerste jaarschijf van 2025 betreft het een bedrag van € 100.000.
• Vitale vakantieparken: het project Veilige en Vitale Vakantieparken heeft als doel een integrale aanpak en visie op veilige en vitale vakantieparken te borgen. In het project is een aantal parken geprioriteerd die visie en daaropvolgend een aanpak vragen. In 2025 wordt hiermee gestart en is hiervoor in de perspectiefnota een projectbudget van € 400.000 opgenomen. Er wordt in een meerjarige inzet voorzien, afhankelijk van de visie en aanpak zullen daar in de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2029 eveneens project- en uitvoeringsbudgetten aangevraagd.

Nadere toelichting op de financiën is opgenomen in hoofdstuk 6 van de Begroting 2025.